Kalça Avasküler Nekrozu Nedir?

kalça Avasküler Nekrozu Nedir?

Kalça avasküler nekrozu, uyluk kemiğinin kalça eklemini oluşturan baş kısmında kan dolaşımının bozulması sonucu kemik dokusunun canlılığını kaybetmesiyle ortaya çıkan ciddi ve ilerleyici bir ortopedik hastalıktır. Tıbbi literatürde “femur başı avasküler nekrozu” olarak adlandırılan bu tablo, erken dönemde fark edilmediğinde kemik çökmesi, kalça ekleminde bozulma ve ileri evrede kalça kireçlenmesine yol açabilir.

Kalça eklemi vücudun en fazla yük taşıyan eklemlerinden biridir. Yürüme, oturma, merdiven çıkma gibi günlük aktivitelerin tamamında aktif rol oynar. Bu nedenle kalça ekleminde gelişen dolaşım bozuklukları, hastanın yaşam kalitesini doğrudan etkiler.

Ortopedi ve travmatoloji alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Çetin Işık, kalça avasküler nekrozunun erken evrede saptanmasının, eklemi koruyucu tedavi seçenekleri açısından hayati önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Kalça Avasküler Nekrozu Nasıl Gelişir?

Kemik dokusu canlı bir yapıdır ve yaşamını sürdürebilmesi için sürekli olarak oksijen ve besin maddelerine ihtiyaç duyar. Bu ihtiyaçlar kemik içine ulaşan kan damarları aracılığıyla karşılanır. Femur başına giden kan akımının herhangi bir nedenle azalması ya da tamamen kesilmesi durumunda kemik hücreleri hasar görür ve zamanla ölür.

Bu süreç genellikle yavaş ilerler. İlk dönemlerde kemik yapısı dışarıdan sağlam gibi görünse de, iç yapıda ciddi bozulmalar başlar. Zamanla kemik dayanıklılığını kaybeder ve femur başı çökmeye başlar. Çökme gerçekleştiğinde kalça eklemi düzgün çalışamaz hale gelir.

Femur Başının Kanlanmasının Önemi

Femur başı, anatomik olarak sınırlı sayıda damar tarafından beslenir. Bu damarlar herhangi bir travma, basınç artışı veya dolaşım bozukluğunda kolayca etkilenebilir. Kanlanma bozulduğunda kemik içi basınç artar ve kemik dokusu kendini onaramaz hale gelir.

Bu nedenle kalça avasküler nekrozu, diğer bazı kemik hastalıklarına kıyasla daha hızlı ilerleyebilen ve geri dönüşü zor sonuçlar doğurabilen bir hastalıktır.

Kalça Avasküler Nekrozu Nedenleri Nelerdir?

Kalça avasküler nekrozunun ortaya çıkmasında birçok farklı neden rol oynayabilir. Bazı hastalarda tek bir neden saptanabilirken, bazılarında birden fazla risk faktörü birlikte bulunur.

Travma ve Kalça Yaralanmaları

Kalça kırıkları ve çıkıkları sonrası femur başına giden damarlar zarar görebilir. Bu durum, travmadan aylar hatta yıllar sonra avasküler nekroz gelişmesine neden olabilir.

Uzun Süreli Kortizon Kullanımı

Kortizon, bazı hastalıkların tedavisinde hayati öneme sahiptir. Ancak uzun süreli ve yüksek doz kullanımı kemik içi yağlanmayı artırarak kan damarlarını sıkıştırabilir. Bu da femur başının kanlanmasını bozarak avasküler nekroza yol açabilir.

Aşırı Alkol Tüketimi

Alkol, kemik iliği içinde yağ hücrelerinin artmasına neden olur. Bu yağ hücreleri damarları tıkayarak kemik dokusuna giden kan akışını azaltabilir.

Sistemik ve Metabolik Hastalıklar

Lupus, orak hücreli anemi, pıhtılaşma bozuklukları, böbrek yetmezliği ve bazı hormonal hastalıklar kalça avasküler nekrozu riskini artırır.

İdiopatik Kalça Avasküler Nekrozu

Bazı hastalarda tüm incelemelere rağmen net bir neden bulunamaz. Bu durum idiopatik avasküler nekroz olarak tanımlanır.

Kalça Avasküler Nekrozu Kimlerde Görülür?

Kalça avasküler nekrozu her yaş grubunda görülebilmekle birlikte en sık 30 ile 60 yaş arasındaki bireylerde ortaya çıkar. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sık rastlanır. Kortizon kullananlar, alkol tüketimi yüksek olanlar ve kalça travması geçiren kişiler risk grubundadır.

Kalça Avasküler Nekrozu Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın belirtileri evreye göre değişiklik gösterir.

Erken Dönem Belirtiler

• Kasık bölgesinde hafif ağrı
• Uzun yürüyüşlerde artan rahatsızlık
• Kalça hareketlerinde hafif kısıtlılık

Orta Dönem Belirtiler

• Ağrının kalça ve uyluk bölgesine yayılması
• Merdiven çıkarken zorlanma
• Topallama

İleri Dönem Belirtiler

• İstirahat halinde bile devam eden şiddetli ağrı
• Kalça ekleminde belirgin hareket kaybı
• Günlük aktivitelerin ciddi şekilde kısıtlanması

Kalça Avasküler Nekrozu Evreleri

Kalça avasküler nekrozu genellikle erken, orta ve ileri evreler olarak sınıflandırılır. Bu evreleme tedavi yaklaşımını doğrudan etkiler.

Erken Evre

Kemik yapısı henüz çökmemiştir. Röntgen görüntüleri normal olabilir. Manyetik rezonans ile tanı konur.

Orta Evre

Kemik yapısında zayıflama ve mikro çatlaklar oluşur. Röntgende bazı değişiklikler görülebilir.

İleri Evre

Femur başında çökme meydana gelir. Kalça eklemi bozulur ve kireçlenme gelişir.

Kalça Avasküler Nekrozu Tanısı Nasıl Konur?

Tanı süreci hastanın öyküsü, fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle gerçekleştirilir.

Fizik Muayene

Kalça hareket açıklığı, ağrı noktaları ve yürüyüş değerlendirilir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme

Erken tanıda en hassas yöntemdir. Kemik içi dolaşım bozukluklarını net şekilde gösterir.

Röntgen ve Bilgisayarlı Tomografi

İleri evrelerde kemik çökmesi ve eklem hasarı değerlendirilir.

Kalça Avasküler Nekrozu Tedavi Yöntemleri

Tedavi, hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Cerrahi Dışı Tedaviler

Erken evrede yük azaltma, ağrı kontrolü ve yaşam tarzı düzenlemeleri önerilebilir. Ancak bu yöntemler hastalığı durdurmaz, yalnızca ilerlemeyi yavaşlatabilir.

Kemik İçi Basınç Azaltma

Erken evrede uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Amaç kan dolaşımını artırmaktır.

Kemik Grefti ve Destekleyici Cerrahiler

Hasarlı bölgenin desteklenmesi hedeflenir.

Kalça Protezi Ameliyatı

İleri evrede en etkili tedavi yöntemidir. Ağrı ortadan kaldırılır ve hareket kabiliyeti yeniden kazandırılır.

Kalça Avasküler Nekrozunda Erken Tanının Önemi

Erken tanı sayesinde kalça eklemi korunabilir ve protez ihtiyacı geciktirilebilir. Geç kalındığında ise kalça protezi kaçınılmaz hale gelir. Bu nedenle kalça ağrısı olan bireylerin gecikmeden uzman değerlendirmesine başvurması gerekir.

Prof. Dr. Çetin Işık, kalça avasküler nekrozunda erken evrede yapılan müdahalelerin hastanın kendi eklemiyle daha uzun süre yaşamasını sağladığını belirtmektedir.

Kalça Avasküler Nekrozu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kalça avasküler nekrozu kendiliğinden geçer mi

Hayır. Tedavi edilmediğinde ilerleyici bir hastalıktır.

Kalça avasküler nekrozu gençlerde olur mu

Evet. Özellikle kortizon kullanan veya travma geçiren gençlerde görülebilir.

Kalça protezi her hastada gerekli midir

Erken evrede tanı konulursa protez ihtiyacı önlenebilir veya geciktirilebilir.

Hastalık iki kalçada birden görülebilir mi

Evet. Bazı hastalarda her iki kalça da etkilenebilir.

Ameliyat sonrası yaşam kalitesi artar mı

Uygun tedaviyle ağrı azalır ve hareket kabiliyeti belirgin şekilde artar.