Kalça Avasküler Nekrozu Tedavi Edilmezse Ne Olur

Kalça Avasküler Nekrozu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Kalça avasküler nekrozu, femur başına ulaşan kan akımının azalması veya kesintiye uğraması sonucunda kemik dokusunun canlılığını kaybetmesiyle ortaya çıkan ciddi bir ortopedik hastalıktır. Osteonekroz olarak da adlandırılan bu durum, başlangıç döneminde hafif belirtilerle ilerleyebilir. Ancak hastalık tedavi edilmediğinde zaman içerisinde femur başının yapısında bozulma, çökme ve kalça ekleminde ileri derecede kireçlenme meydana gelebilir.

Kalça avasküler nekrozunda en önemli konulardan biri erken tanıdır. Çünkü femur başında henüz çökme oluşmamış dönemde eklemi korumaya yönelik tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. Hastalık ilerledikten ve femur başı çöktükten sonra ise uygulanabilecek tedavilerin niteliği değişebilir.

Prof. Dr. Çetin Işık, kalça avasküler nekrozu bulunan hastalarda tedavi planının hastalığın evresi, nekroz alanının büyüklüğü, hastanın şikâyetleri ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenmesi gerektiğini belirtmektedir.

Kalça Avasküler Nekrozu Nedir?

Kalça eklemi, femur kemiğinin yuvarlak baş kısmı ile pelviste bulunan asetabulum adı verilen yuvanın birleşmesinden meydana gelir. Femur başındaki kemik dokusunun sağlıklı kalabilmesi için yeterli kan dolaşımına ihtiyacı vardır.

Bu bölgeye ulaşan kan akımının bozulması kemik hücrelerinin zarar görmesine ve zaman içerisinde ölmesine neden olabilir. Kemik dokusu zayıfladıkça femur başının vücut ağırlığını taşıma kapasitesi de azalabilir.

Hastalık erken dönemde fark edilmediğinde veya uygun şekilde takip ve tedavi edilmediğinde eklem yüzeyinin çökmesine ve dejeneratif artrite kadar ilerleyebilir.

Kalça Avasküler Nekrozu Tedavi Edilmezse İlerler mi?

Kalça avasküler nekrozu ilerleyici özellik gösterebilen bir hastalıktır. Ancak ilerleme hızı her hastada aynı değildir. Nekrozun büyüklüğü, bulunduğu bölge, altta yatan nedenler ve femur başının ne kadarının etkilendiği hastalığın seyrini değiştirebilir.

Bu nedenle “tedavi edilmezse ne kadar sürede ilerler?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı bulunmamaktadır.

Bazı hastalarda süreç daha yavaş ilerlerken bazı hastalarda femur başındaki yapısal bozulma daha hızlı gelişebilir. Literatürde tedavi edilmeyen femur başı nekrozunun birkaç yıl içerisinde subkondral kırıklara ilerleyebileceği bildirilmekle birlikte, süre kişiden kişiye önemli ölçüde değişmektedir.

Prof. Dr. Çetin Işık, bu nedenle hastalığın yalnızca mevcut ağrı düzeyine göre değil, MR ve röntgen görüntüleriyle birlikte değerlendirilmesinin önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Femur Başında Çökme Oluşabilir

Tedavi edilmeyen avasküler nekrozun en önemli sonuçlarından biri femur başında çökme meydana gelmesidir.

Kan dolaşımı bozulan kemik dokusu zaman içerisinde mekanik dayanıklılığını kaybedebilir. Vücut ağırlığının sürekli olarak bu bölgeye yüklenmesi, zayıflamış kemikte mikro kırıkların ve ardından yapısal çökmenin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Femur başının normalde yuvarlak olan şekli bozulmaya başladığında kalça ekleminin biyomekaniği de etkilenir. Bu aşamada ağrı artabilir ve kişinin yürümesi zorlaşabilir.

Amerikan Ortopedik Cerrahlar Akademisi (AAOS), hastalığın femur başı çökmesinden ileri osteoartrite kadar ilerleyebileceğini belirtmektedir.

Kalça Ağrısı Giderek Artabilir

Kalça avasküler nekrozunun erken dönemlerinde bazı kişilerde hiçbir belirti olmayabilir. Hastalık ilerledikçe en sık karşılaşılan şikâyetlerden biri kalça ve kasık bölgesindeki ağrıdır.

Başlangıçta ağrı özellikle yürürken, merdiven çıkarken veya kalçaya yük bindiren aktiviteler sırasında hissedilebilir. Hastalık ilerledikçe ağrı daha sık hale gelebilir ve dinlenme sırasında da ortaya çıkabilir.

Prof. Dr. Çetin Işık, kalçada özellikle kasık bölgesine yayılan ve zaman içerisinde şiddeti artan ağrıların ihmal edilmemesi gerektiğine dikkat çekmektedir.

Yürüme Güçlüğü Ortaya Çıkabilir

Femur başındaki hasar ilerledikçe hastalar etkilenen kalçaya ağırlık vermekte zorlanabilir. Bunun sonucunda yürüme biçimi değişebilir ve topallama gelişebilir.

Özellikle uzun süre ayakta kalmak, uzun mesafe yürümek ve merdiven kullanmak daha zor hale gelebilir.

Hastalığın ileri dönemlerinde kalça eklemindeki hareket kaybı günlük yaşam aktivitelerini de etkileyebilir.

Kalça Hareketleri Kısıtlanabilir

Avasküler nekroz ilerledikçe yalnızca ağrı değil, kalça ekleminde hareket kısıtlılığı ve sertlik de gelişebilir.

Özellikle femur başının eklem yüzeyi çöktüğünde tüm eklem artritik hale gelebilir. Bu durumda kalça hareket açıklığında azalma ve sertlik ortaya çıkabilir.

Kişi çorap veya ayakkabı giyerken, eğilirken, merdiven çıkarken veya araçtan inip binerken zorlanabilir.

Prof. Dr. Çetin Işık, hareket kısıtlılığının derecesinin hastalığın evresi ve eklemde oluşan yapısal hasarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etmektedir.

Kalça Ekleminde Kireçlenme Gelişebilir

Femur başının yuvarlak yapısı bozulduğunda eklem yüzeyleri arasındaki uyum da bozulur. Zaman içerisinde eklem kıkırdağı zarar görebilir.

Kıkırdağın aşınmasıyla kemik yüzeyleri birbirine daha fazla temas etmeye başlar ve sekonder osteoartrit, yani kalça kireçlenmesi gelişebilir.

Bu aşamada hastada ağrı, hareket kısıtlılığı, eklem sertliği ve günlük aktivitelerde belirgin güçlük ortaya çıkabilir. Femur başının çökmesi ve ardından ciddi osteoartrit gelişmesi, kalça osteonekrozunun bilinen ileri dönem sonuçlarındandır.

Günlük Yaşam Kalitesi Düşebilir

Tedavi edilmeyen ve ilerleyen kalça avasküler nekrozu kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir.

Hasta uzun mesafe yürümekte zorlanabilir, merdiven kullanırken ağrı yaşayabilir ve uzun süre ayakta kalamayabilir. İleri vakalarda günlük ihtiyaçları yerine getirmek dahi güçleşebilir.

Ağrı nedeniyle fiziksel aktivitenin azalması kalça çevresindeki kasların zaman içerisinde zayıflamasına da katkıda bulunabilir.

Prof. Dr. Çetin Işık, hastalığın yalnızca görüntüleme bulgularından ibaret olmadığını, hastanın günlük yaşamındaki fonksiyon kaybının da tedavi planında dikkate alınması gerektiğini belirtmektedir.

Erken Tedavi Seçenekleri Kaybedilebilir

Kalça avasküler nekrozunun erken teşhis edilmesinin en önemli avantajlarından biri femur başını korumaya yönelik tedavilerin değerlendirilebilmesidir.

Femur başında henüz çökme oluşmamış bazı hastalarda kor dekompresyon gibi eklem koruyucu cerrahi seçenekler uygulanabilir. AAOS'a göre kor dekompresyon en iyi sonuçlarını kemik çökmesi oluşmadan önceki erken evrelerde vermektedir.

Hastalık ilerlediğinde ve femur başı çöktüğünde ise bu yöntemlerin uygulanabilirliği azalabilir.

Bu nedenle erken tanı yalnızca hastalığın teşhis edilmesi açısından değil, doğal kalça ekleminin korunabilmesi açısından da önemlidir.

Kalça Protezi Gerekebilir

Kalça avasküler nekrozu ileri aşamaya ulaştığında femur başında ciddi çökme ve eklem kıkırdağında ileri hasar gelişebilir.

Bu aşamada hastanın ağrısını azaltmak ve kalça fonksiyonlarını yeniden kazandırmak amacıyla total kalça protezi değerlendirilebilir.

Total kalça protezinde hasar görmüş femur başı ve kalça ekleminin yuva yüzeyi yapay eklem bileşenleriyle değiştirilir. Femur başı çöktükten sonra kalça protezi, ileri evre hastalarda kullanılan temel cerrahi seçeneklerden biridir.

Prof. Dr. Çetin Işık, cerrahi yöntemin seçiminde hastalığın evresinin yanı sıra hastanın yaşı, aktivite düzeyi, ağrı şiddeti ve eklemdeki yapısal hasarın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Kalça Avasküler Nekrozu Kendiliğinden Geçer mi?

Kalça avasküler nekrozunun kendiliğinden tamamen düzeleceği düşünülerek takip edilmeden bırakılması doğru değildir.

Bazı küçük ve erken lezyonların seyri daha sınırlı olabilir; ancak hastalığın önemli bir bölümünde ilerleme riski bulunmaktadır. Bu nedenle belirtiler az olsa bile hastalığın evresi ve nekroz alanının büyüklüğü görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilmelidir.

Prof. Dr. Çetin Işık, özellikle erken dönemde hastalığın hangi aşamada olduğunun belirlenmesinin uygun tedavi ve takip planının oluşturulması açısından önemli olduğunu vurgulamaktadır.

Kalça Avasküler Nekrozunda Erken Tanı Neden Önemlidir?

Erken dönemde röntgen görüntüleri normal olabilir. Bu nedenle avasküler nekroz şüphesinde MR, erken kemik değişikliklerinin belirlenmesinde önemli bir görüntüleme yöntemidir.

Erken tanı sayesinde femur başı henüz çökmemişken eklemi korumaya yönelik tedaviler değerlendirilebilir. Hastalık ilerledikçe tedavi seçenekleri değişebilir ve ileri aşamalarda protez cerrahisi gündeme gelebilir.

Kalça avasküler nekrozu tedavi edilmezse, hastalık zaman içerisinde ilerleyerek femur başının zayıflamasına, eklem yüzeyinin çökmesine, kalça kireçlenmesine, kronik ağrıya ve hareket kısıtlılığına neden olabilir. İleri aşamalarda kişinin yürüme ve günlük yaşam aktiviteleri ciddi biçimde etkilenebilir.

Her hastada ilerleme hızı aynı olmadığı için tedavi kararı kişiye özel verilmelidir. Prof. Dr. Çetin Işık tarafından yapılacak ortopedik değerlendirme, fizik muayene ve uygun görüntüleme yöntemleri hastalığın evresinin belirlenmesine ve buna göre tedavi seçeneklerinin planlanmasına yardımcı olabilir.

Özellikle kalça veya kasık bölgesinde uzun süredir devam eden ağrı, yürüme güçlüğü veya kalça hareketlerinde kısıtlanma varsa belirtilerin ilerlemesini beklemek yerine ortopedi değerlendirmesi yapılması önemlidir.